صائن الدين على بن تركه

مقدمهء كتاب 16

چهارده رساله فارسى ( فارسى )

عبارت از صورتى است فروفرستاده از آسمان قدس كه هرچه هست او پيدا مىكند و آشكارا مىگرداند . از ميان انبيا حضرت رسالت پناه ختمى محمدى با حروف مقطعهء قرآنى و موصلهء فرقانى به سوى كافهء امم فرستاده شد و در طى بيان ، آن فنون حكم و معارف جليله ظاهر فرمود و اصول علوم عظيمه آشكارا كرد و اوضاعى از حروف كه از او به ظهور رسيد به حكم « اوتيت جوامع الكلم » بر صدر جميع معارف نشست و علم حروف كه سرچشمهء نفايس آن معارف است عبارت از علمى شد محيط بر كل معلومات جزئى و كلى كه مستنبط از اوضاع صور منزلهء سماوى و احوال هيئت آن ، و اين نوع از عرفان از منطق الطير ختمى سليمانى اكتساب مىتوان نمود كه مكتب تربيتى « انسان جاويد » را همو تأسيس كرد . مبادى علم حروف مشتمل بر اوليات اشكال محسوسه و بينات اوضاع مبصره و مسموعه و مسائل آن مشتمل بر اقترانات قضاياى فطرى و علوم است و غرض از آن يافتن مرتبه بلوغ و كمال انسانى است كه وراى كمال متعارف جمهور است ، چه اين كمال است كه از ممرّ آن انسانى پيدا شود كه حىّ باشد به حيوة ابدى ، پس در حقيقت حيوة ابدى سود اين سود است . اين سخنان از آن جهت ياد گرديد تا هرگاه گفته شود كه صاين الدين از حروفيان بوده - و در آن ترديدى نيست - خواننده را بطور اجمال از مشرب او آگاهى حاصل شود و در بررسى خود ، قدم نخستين از كجا بردارد . البته پى بردن به دقايق مشرب او بسطى ديگر خواهد كه به فرصت مناسبترى موكول گرديده است . دانشمند بزرگوار جناب آقاى دكتر سيد حسين نصر كه لواى تعريف فلسفه و معارف اسلامى و ايرانى را در مشرق قوابل جهان غرب برافراشت چندى از خصايص مشرب صاين الدين را در « پيشترين سخن » به زيور بيان آراست و چون وجههء ترغيب و تشويق بر اين بنده نمودند كه باز از آن خصايص چيزى گفته شود ، از جهت ادب امتثال به نكته‌اى اشاره مىشود :